Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Η απόφαση του Εφετείου ημερομηνίας 5 Δεκεμβρίου 2025 στην υπόθεση Ντ ν. Ντ συνιστά σημαντική νομολογιακή παρέμβαση σε τρία αλληλένδετα ζητήματα της Κυπριακής Πολιτικής Δικονομίας, στο πλαίσιο των νέων Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας (ΚΠΔ 2023), οι οποίοι τελούν υπό δυναμική ανάπτυξη:
(α) το εξαιρετικό ένδικο μέσο του επανανοίγματος εφέσεων,
(β) την έννοια και τα όρια της κατάχρησης της δικαστικής διαδικασίας, και
(γ) την άσκηση της συμφυούς εξουσίας του Δικαστηρίου για την έκδοση διαταγμάτων περιορισμού έγερσης διαδικασιών (Civil Restraint Orders τύπου Grepe v. Loam).

Η σημασία της απόφασης δεν έγκειται μόνο στην απόρριψη της εν λόγω αίτησης, αλλά κυρίως στη συστηματική θεμελίωση της ανάγκης προστασίας της λειτουργίας της δικαιοσύνης από επαναλαμβανόμενες, ανυπόστατες και καταχρηστικές διαδικασίες.

Η υποβολή αίτησης για επανάνοιγμα έφεσης προαπαιτεί την «εξασφάλιση άδειας από το Εφετείο» 

Το Εφετείο επαναλαμβάνει με κατηγορηματικό τρόπο ότι, βάσει του Κ. 41.15(2) των ΚΠΔ 2023, η υποβολή αίτησης για επανάνοιγμα έφεσης προϋποθέτει προηγούμενη άδεια του Εφετείου.

Η άδεια αυτή δεν συνιστά μεταβλητή ή τυπική δικονομική ρύθμιση αλλά ουσιώδη προϋπόθεση. Παράλειψη συμμόρφωσης του Αιτητή με την εν λόγω διάταξη καταδικάζει την Αίτηση σε απόρριψη, προτού εξετασθεί η ουσία των ισχυρισμών  που προβάλλονται σε αυτήν.

Η θέση αυτή ενισχύει την αρχή του δόγματος της τελεσιδικίας (res judicata) και αποτρέπει τη μετατροπή του επανανοίγματος σε μηχανισμό επανεξέτασης ζητημάτων τα οποία έχουν ήδη κριθεί οριστικά. 

Η έννοια των «εξαιρετικών περιστάσεων» και το δεδικασμένο

Το Εφετείο, παρά το δικονομικό σφάλμα, προχώρησε επικουρικά σε εξέταση της ουσίας, υιοθετώντας τα όσα αποφάνθηκε σε προγενέστερη αίτηση του ιδίου διαδίκου ημερομηνίας 03.10.2025:

• Τα ζητήματα που προβάλλονται είχαν εγερθεί σε προηγούμενες διαδικασίες και εξετάστηκαν δεόντως.

• Δεν έχει καταδειχθεί οποιαδήποτε αδικία ούτε υφίστανται εξαιρετικές περιστάσεις οι οποίες επιτάσσουν το επανάνοιγμα της έφεσης.

• Η επαναφορά των ίδιων ισχυρισμών υπό διαφορετικό διαδικαστικό μανδύα δεν συνιστά «εξαιρετική περίσταση».

Η απόφαση επιβεβαιώνει ότι το δικονομικό εργαλείο του επανάνοιγματος μίας έφεσης δεν λειτουργεί ως υποκατάστατο νέας έφεσης ούτε ως μηχανισμός ικανοποίησης κάθε φερόμενης δυσαρέσκειας του διαδίκου της τελεσίδικης δικαστικής κρίσης.

Κατάχρηση της δικαστικής διαδικασίας

Κρίσιμο στοιχείο της απόφασης αποτελεί η διαπίστωση ότι η επανειλημμένη καταχώριση αλλεπάλληλων διαδικασιών από τον ίδιο διάδικο, με κοινό σκοπό την ανατροπή της ίδιας τελεσίδικης απόφασης, συνιστά κατάχρηση της δικαστικής διαδικασίας.

Συνεπώς, η επαναλαμβανόμενη αγνόηση προηγούμενων δικαστικών αποφάσεων και η επιβάρυνση των περιορισμένων πόρων του Δικαστηρίου θεμελιώνουν την ανάγκη λήψης περιοριστικών μέτρων.

Διατάγματα περιορισμού έγερσης διαδικασιών και η συμφυής εξουσία του Δικαστηρίου

Το Εφετείο προχωρεί σε εκτενή και δομημένη ανάλυση της έννοιας των Civil Restraint Orders, αντλώντας από την αγγλική νομολογία (Grepe v. Loam, Bhamjee v. Forsdick (No. 2)).

Καθοριστικής σημασίας είναι τα εξής σημεία:

1. Η εξουσία έκδοσης τέτοιων διαταγμάτων εδράζεται στη συμφυή εξουσία κάθε δικαστηρίου να προστατεύει τις διαδικασίες του από καταχρήσεις.

2. Το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη δύναται να υπόκειται σε περιορισμούς εφόσον οι επιβαλλόμενοι περιορισμοί δεν περιορίζουν ή μειώνουν την πρόσβαση του ατόμου κατά τρόπο ή σε τέτοια βαθμό ώστε να θίγεται ο ίδιο ο πυρήνας του δικαίωματος και ο εν λόγω περιορισμός επιδιώκει θεμιτό σκοπό και υφίσταται σχέση αναλογικότητας μεταξύ των χρησιμοποιούμενων μέσων και του επιδιωκόμενου σκοπού.

3. Ακόμη και εάν το ισχύον δικονομικό πλαίσιο των νέων ΚΠΔ 2023 προνοεί ρητώς μόνο για την εξουσία του Εφετείου να εκδώσει διάταγμα περιορισμού στην περίπτωση ανυπόστατων εφέσεων και όχι αιτήσεων, εντούτοις το Εφετείο έκρινε ότι η παρούσα είναι μια από τις περιπτώσεις για την οποία θα πρέπει να ενεργοποιηθεί η υφιστάμενη συμφυής εξουσία του παρόντος Δικαστηρίου.

4. Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο προχώρησε στη έκδοση διατάγματος περιορισμού έγερσης διαδικασιών (Civil Restraint Order τύπου Grepe v. Loam) δια του οποίου απαγόρευσε στον Αιτητή είτε προσωπικώς είτε μέσω άλλου, να καταχωρίσει οποιαδήποτε περαιτέρω αίτηση στο πλαίσιο της έφεσης ή σε σχέση με αυτήν, εκτός εάν προηγουμένως έχει εξασφαλιστεί η άδεια του Εφετείου. Σε περίπτωση κατά την οποία καταχωριστεί τέτοια αίτηση χωρίς να έχει προηγουμένως δοθεί άδεια από το Εφετείο, τότε η αίτηση αυτή θα απορρίπτεται χωρίς να απαιτείται ακρόαση της.

Συμπέρασμα

Η απόφαση Εφετείου αποτελεί υποδειγματική εφαρμογή των αρχών της πολιτικής δικονομίας σε περιπτώσεις επίμονης και καταχρηστικής δικαστικής συμπεριφοράς υπό το πρίσμα των νέων ΚΠΔ 2023.

Κατοχυρώνει με σαφήνεια ότι:

• Η αίτηση για επανάνοιγμα έφεσης προϋποθέτει υποχρεωτικά προηγούμενη άδεια του Εφετείου και παράλειψη εξασφάλισης της άδειας, οδηγεί σε αυτόματη απόρριψη της αίτησης.

• Η επαναλαμβανόμενη έγερση των ίδιων ζητημάτων μετά από τελεσίδικη κρίση συνιστά κατάχρηση δικαστικής διαδικασίας.

• Το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη δεν είναι απόλυτο και δύναται να υπόκειται σε θεμιτούς και αναλογικούς περιορισμούς, ιδίως όταν αυτοί αποσκοπούν στην προάσπιση της εύρυθμης λειτουργίας της δικαιοσύνης και της ορθολογικής διαχείρισης των δικαστικών πόρων.

• Το Εφετείο αναγνωρίζει και εφαρμόζει διατάγματα Civil Restraint Orders τύπου Grepe v. Loam, τα οποία ερείδονται στη συμφυή εξουσία του Δικαστηρίου. Συνάμα, η απουσία ρητής πρόνοιας στους νέους κανονισμούς πολιτικής δικονομίας δεν συνιστά κώλυμα ενεργοποίησης της υφιστάμενης συμφυής εξουσίας του Δικαστηρίου.

* Νομικό Σημείωμα του Αλέξανδρου Α. Παπαντωνίου, Δικηγόρος και Διευθύνων Σύμβουλος στην Papantoniou & Papantoniou LLC.

**Για εξειδικευμένη νομική καθοδήγηση, μπορείτε να επικοινωνήσετε με το γραφείο μας.

Papantoniou & Papantoniou LLC
📍 Nicosia, Cyprus
📞 +357 22 81 77 11
📧 Contact Us